In tegenstelling tot de misconceptie van de massa, zit er cafeïne in veel meer dingen dan alleen in koffie.
Het zit o.a. in koffiebonen, theebladen, cola, guaraná, energiedrankjes, maar ook in chocola en tegenwoordig ook in speciale kauwgom of snoepjes.
Verder: oreokoekjes, koffiekoekjes, mokkagebakjes, M&M's, energiesupplementen en sommige energierepen. Wees dus alert (pun intended) op de aanwezigheid van cafeïne.
Ook zit het in bepaalde (ook vrij verkrijgbare) medicatie, zoals pijnstillers. Dan onder de naam 'coffeïne', om te helpen met snellere verspreiding.
Jammer genoeg is cafeïne ook een ingrediënt waar ons lichaam een tolerantie voor kan ontwikkelen. Dit leidt tot een constante noodzaak voor verhoogde hoeveelheden cafeïne, om er nog effect van te ervaren.
Normaliter kun je een tolerantie voor cafeïne ontwikkelen als je meer dan 100 mg per dag neemt, maar deze hoeveelheid kan verschillen van persoon tot persoon. Besef je heel even hoe weinig 100 mg is; dat komt overeen met één kop zwarte koffie. De gemiddelde persoon drinkt tegenwoordig véél meer.
Uiteraard hangt het er heel erg vanaf hoe sterk je je koffie zet. Overigens, hoe donkerder/langer de koffiebonen geroosterd zijn, des te lager het cafeïnegehalte is. Geldt ook voor cacaobonen.
Koffie
De gezondheidseffecten van koffie zijn nogal hot tegenwoordig. Ondanks dat deze lastig zijn om experimenteel te bestuderen, omdat vrijwel iedereen koffie drinkt en het stoppen ervan leidt tot afkickverschijnselen, is het totale wetenschappelijke bewijs tot de conclusie gekomen dat koffie over het algemeen goed is voor je gezondheid.
Gezondheidsvoordelen omvatten voornamelijk betere controle over je bloedsuikerspiegel, verbeterde hart- en vaatgezondheid, met daarbij een kleine afname van bloeddruk en een verlaagd risico op kanker.
De gezondheidsvoordelen lijken voort te komen uit de enorme hoeveelheid plantaardige chemicaliën in koffie, met name de polyfenolen die antioxidante en ontstekingsremmende effecten hebben. De gezondheidseffecten van koffie overlappen dus waarschijnlijk met die van andere planten, met name groenten.
De cafeïne in koffie lijkt niet verantwoordelijk te zijn voor de gezondheidseffecten, gezien decafé koffie en normale koffie vergelijkbare gezondheidseffecten hebben.
Dit blijkt uit onderzoeken in relatie tot diabetes type 2, waarin koffie, decaf en thee dosisafhankelijk vergeleken werden.
Cafeïne is desondanks gelinkt aan een lichte verhoging van bloeddruk en verhoogd risico op verlies bij zwangerschap. Een ander onderzoek liet alleen een klinisch irrelevante afname in onderdruk zien bij inname van cafeïnevrije koffie zien. Dus als er geen specifieke reden is om cafeïne te nemen, heeft decafé koffie de voorkeur voor optimale gezondheid.
Decafé smaakt echt niet anders dan normale koffie, maar het heeft nog steeds een wat stoffig imago. Nergens voor nodig! Tegenwoordig bestaan er zelfs cafeïnevrije espressobonen en cups, dus je kunt nog steeds hip zijn.
Decafé is nooit 100% cafeïnevrij. Het kan nog ~3 mg per 100 gram bevatten. Dus niet decafé espresso's atten "like there is no tomorrow". Te veel en het duurt toch iets langer voor het tomorrow wordt in bed.
Thee
Theïne is de naam voor cafeïne, maar dan in thee. L-theanine is een aminozuur in thee, het behoort niet tot de 20 aminozuren die nodig zijn voor eiwitsynthese. Het zit meer in groene thee dan zwarte thee en zelfs nog meer in witte thee, maar ook in ijsthee. Gemiddeld bevat een kop thee ongeveer 20 mg theanine.
Ook zit het in sommige paddenstoelen. Theanine lijkt qua structuur heel erg op glutamaat, een neurotransmitter is die van nature in ons zenuwstelsel voorkomt.
Theanine suppletie verhoogt de alfagolfproductie in de hersenen na ca. 45 minuten na inname. Dit is getest met 50 mg.
Alfagolven worden geassocieerd met een staat van ontspanning, selectieve-aandachtmechanismen en mentale alertheid. Perfect als je wilt studeren.
Dit aminozuur verhoogt de capaciteit voor focus lichtelijk. In combinatie met een stimulant (in dit geval theïne aka cafeïne) kan het onrust voorkomen en iemand kalm houden. Dit is een van de redenen dat thee niet zo opwindend is als koffie.
Je chai latte bevat alsnog 50 mg cafeïne! Ga er hier niet vanuit dat theanine de boel in toom houdt, aangezien chai zwarte thee is en theanine vooral in groene thee zit.
Je chai latte bevat alsnog 50 mg cafeïne.
Verschil in theesoorten
Alle theeblaadjes komen van de Camellia sinensis.
Voor witte thee worden alleen de bovenste blaadjes van de bloemknoppen van de theeplant gebruikt. Deze worden nauwelijks bewerkt: het fermenteren of eigenlijk oxideren wordt onderbroken door de blaadjes te stomen of te wokken en dan worden de blaadjes snel gedroogd. Witte thee bevat nog alle antioxidanten.
Groene thee, zijn gewone theeblaadjes die verder eenzelfde proces ondergaan als witte thee.
Oolong thee wordt gefermenteerd en licht gekneusd, zodat de thee meer wordt blootgesteld aan zuurstof en oxideert. Deze thee bevat meer cafeïne en minder antioxidanten.
Zwarte thee is volledig gefermenteerd. Hierdoor worden er tannines gevormd, wat een aanslag kan achterlaten op je tanden. In zwarte thee zit het meeste cafeïne en het minste antioxidanten.
Rooibosthee komt van de Aspalathus linearis plant. Rooibosthee bevat geen cafeïne en nauwelijks tannine.
Echte thee komt officieel alleen van de theeplant, overige 'thee' varianten zijn eigenlijk infusies (muntthee, gemberthee, kruidenthee).
Frisdranken
Dat er cafeïne in cola zit weten de meeste mensen wel. Dit geldt ook voor de zero/light varianten.
Cola wordt gemaakt van de vrucht van de Cola acuminata, die op het oog veel weg heeft van de cacaovrucht.
Verder zit het in ijsthee of maté-extracten en in Guaraná.
Energydrinks
Houd er bij energydrinks rekening mee dat de meeste energiedrankjes tot wel 20% meer cafeïne bevatten, dan op het label vermeld staat.
Chocolade
De stoffen theobromine, theophylline en cafeïne in chocolade en met name in cacao, hebben een opwekkend effect, maar dat is zwakker dan het effect van koffie. Chocolade bevat ook stoffen die de stemming kunnen verbeteren, maar in zo’n lage concentratie dat het effect niet meetbaar is.
Chocolademelk bevat ook cafeïne.
Witte chocolade, wat technisch gezien geen chocolade is maar vooral cacaoboter, bevat geen cafeïne.
