Week 4 alweer! We hopen dat je lekker bezig bent. Volgende week is er weer een meet- en fotomoment, spannend! Succes deze week!
We labelen voedingsmiddelen tegenwoordig al snel als ‘gezond’ of ‘ongezond’. Een verdeling van producten die goed of juist slecht zouden zijn voor je gezondheid. Dit blijft een controversieel onderwerp, voor zowel de experts, als de consument.
Dit proces van labelen is niet alleen misvat, maar kan ook leiden tot een aantal problemen, zoals een slechte relatie met voeding of een serieus tekort aan micronutriënten en juist het gebrek aan een goed dieet. Het is des te belangrijker om naar voedselkwaliteit te kijken, de functie van voeding te zien en vanuit daar je keuzes te maken.
Daarom spreken we liever over volwaardige of onbewerkte voeding dan ‘gezonde’ voeding.
Ongezonde vs. gezonde voedingsmiddelen
Gezonde of ongezonde voeding is een gevoelig en controversieel onderwerp, aangezien het moeilijk aantoonbaar is of iets wel of niet schadelijk is voor de gezondheid op de lange termijn. Want wat is nu echt ‘gezond’? Wat definieert dit? Het is moeilijk om met zekerheid te zeggen dat voedingsmiddel A op lange termijn een verhoogd risico op kanker of hart- en vaatziekten geeft.
Want vaak gebruikt iemand meerdere ‘risicovolle’ voedingsmiddelen. Daardoor is het allerminst zeker of het verhoogde risico afkomstig is van voedingsmiddel A, voedingsmiddel B, een combinatie of dat het zelfs een hele andere oorzaak heeft.
Rood vlees wordt bijvoorbeeld gezien als een ‘risicovol’ voedingsmiddel. Uit onderzoek blijkt dat rood vlees (vooral bewerkt) het risico op kanker en hart- en vaatziekten verhoogt, waardoor dit niet wordt gezien als 'gezond'. Dit, terwijl onbewerkt rood vlees met mate ons vetzurenprofiel positief beïnvloedt.
Wat er niet wordt verteld, is dat mensen die veel rood vlees consumeren in de meeste gevallen aan overgewicht/obesitas lijden en een ongezonde leefstijl hebben. Ze roken, drinken bijvoorbeeld regelmatig alcohol, slapen slecht en ervaren veel stress.
Het is niet zwart-wit.
Het is geen kwestie van iets per definitie zien als ‘slecht’ of ‘goed’, 'gezond' of 'ongezond'. Kijk in plaats daarvan naar de dosis van een bepaald voedingsmiddel in combinatie met de dosis van andere risicovolle leefstijlfactoren (ongezonde eetgewoontes, veel stress, slaaptekort, roken, etc.).
Zou alleen zijn voeding ongezond zijn? Of de gehele leefstijl?
Het gaat altijd om context. Bij langdurig gebruik van ‘risicovolle’ voedingsmiddelen kan de combinatie elkaar zodanig versterken dat dit kan leiden tot bepaalde gezondheidsproblemen.
Weinig langetermijnonderzoek
Daarnaast weten we nog niet of een combinatie van een ‘gezonde’ leefstijl en het eten van bijvoorbeeld 3 hotdogs per dag, significant verschilt van een gezonde leefstijl zonder het consumeren van de hotdogs. Er gaan namelijk maanden tot jaren voorbij, voordat bepaalde ziektes zich ontwikkelen.
Over dit onderwerp zijn niet veel onderzoeksresultaten. De onderzoeksresultaten die er zijn, zijn vaak gebaseerd op kortetermijnonderzoeken. Groepen die langer dan één jaar worden onderzocht zijn echte uitzonderingen.
Ondanks dat het moeilijk is om precies te weten welke voedingsmiddelen gezond en ongezond zijn, kunnen sommige voedingsmiddelen met een relatief lage dosis al eerder voor problemen zorgen dan anderen.
Een overmaat aan ‘gezonde’ voedingsmiddelen kan evengoed ongezond zijn, terwijl bepaalde ‘risicovolle’ voedingsmiddelen in een bepaalde mate kunnen worden geconsumeerd, zonder dat dit negatieve consequenties heeft voor je gezondheid.
Het verschil ligt hem dus vooral in de hoeveelheid (dosis). Alles kan dus worden bijgestuurd door bewustwording van de voedingswaarden en het aanbrengen van variatie.
Lagere voedingswaarde van bewerkte producten
Onbewerkte voedingsmiddelen bevatten vaak meer vitaminen, mineralen en vezels. Daarnaast kosten ze meer energie om te verteren (hogere TEF waarde).
Hoe meer bewerkt een voedingsmiddel is, hoe minder voedingsstoffen erin zitten en hoe meer ingrediënten het bevat die onze gezondheid niet bevorderen. Bij echt en natuurlijk voedsel is er geen ingrediëntenlijst nodig. De kiwi, bijvoorbeeld, is het ingrediënt zelf.
Vetarme voedingsmiddelen, commerciële salade dressings, vruchtensappen, bepaalde graanproducten, cholesterolverlagend fytosterol, bewerkte tofu, margarine, sportdranken, low-carb junkfood, etc. Dit zijn bijvoorbeeld voedingsmiddelen die minder voedzaam zijn, dan er wordt geclaimd.
Je gezondheid verbeteren
Met volwaardige en onbewerkte voeding, kun je bepaalde gezondheidsaspecten zeker verbeteren! Denk aan betere bloedwaarden, minder tekorten, een immuunsysteem dat beter zijn werk kan doen …
Voor afvallen blijft de energiebalans wel leidend. Met gezonde voeding kun je alsnog makkelijk in een calorieoverschot terecht komen als je kiest voor producten die slechter verzadigen en een hogere energiedichtheid hebben. Denk aan bijvoorbeeld noten of gedroogde dadels.
In de volgende les gaan we hier verder op in: de verzadigingsindex.