Veel mensen drinken koffie en weten wel dat het iets doet tegen vermoeidheid. Er zijn echter maar weinig mensen die snappen hoe cafeïne echt werkt en wat de enorme impact is.
De werking van cafeïne
Adenosine is een stofje in je lichaam dat een belangrijke rol in verschillende biochemische processen speelt, zoals in energiestofwisseling en signaaloverdracht.
In je hersenen reguleert adenosine de cycli van slapen en waken. Gedurende de dag, wanneer je wakker bent, stapelt adenosine zich op in je hersenen. Dit geeft uiteindelijk een gevoel van vermoeidheid en slaperigheid.
Adenosine stimuleert signalen in je hersenen die je lichaam vertellen dat het tijd is om te rusten en het activeert de reacties die nodig zijn om in volledige en constante slaap te komen.
Adenosine bevat een structuurgroep die heel erg lijkt op cafeïne. Dit zorgt ervoor dat cafeïne zich kan binden aan de adenosinereceptoren en deze kan blokkeren door ze bezet te houden.
Je lichaam reageert op de geblokkeerde adenosinereceptoren door de activiteit in je zenuwstelsel te verhogen. De hypofyse wordt gestimuleerd, welke vervolgens de afgifte van adrenaline vanuit de bijnier stimuleert.
Adrenaline wekt weer een aantal reacties op die ervoor zorgen dat je je wakker en alert voelt. De lever geeft grotere hoeveelheden suiker af in het bloed, om je energie te verhogen. Je pupillen verwijden, je hartslag neemt toe en je luchtwegen openen om meer zuurstof op te nemen.
Simpel gezegd, werkt cafeïne op twee manieren
- Het voorkomt dat je hersencellen een signaal van vermoeidheid afgeven.
- Het zorgt ervoor dat je lichaam andere natuurlijke stimulanten afgeeft en het versterkt hun effecten.
Verstoring van je slaap en je ritme
Cafeïne onderdrukt de slaapdruk die je ervaart en normaalgesproken overdag opbouwt, ook wanneer je een tolerantie voor cafeïne hebt opgebouwd.
Dit is de reden waarom ‘s avonds geen cafeïne zou moeten nemen (dus ook geen cola, zwarte thee, grote hoeveelheden pure chocolade, etc.). Cafeïne kan ervoor zorgen dat je dag-nachtritme ontregeld wordt of opschuift.
Er zijn mensen die denken dat ze geen probleem met koffie hebben, omdat ze om 22 u nog een espresso kunnen nemen en vervolgens moeiteloos in slaap vallen.
Dit zegt alleen niks. Zelfs als cafeïne het inslapen niet beïnvloedt, kan cafeïne wel leiden tot verstoring van de diepe slaap en mogelijk leiden tot een rusteloze slaap. Het is echter ongelooflijk belangrijk dat je in een diepe en doorlopende slaap komt.
Een kopje koffie in de middag kan ook je slaap al verstoren. De halfwaardetijd van cafeïne is gemiddeld zo’n 5 uur. Het verschilt echter sterk per persoon. Het kan variëren van 1,5 tot 9 uur.
Voorbeeld
Drink je je om 10 u twee mokken filterkoffie die in totaal ~280 mg cafeïne bevatten, dan heb je om 15 u nog 140 mg in je lijf, om 20 u nog 70 mg, om 01 u nog 35 mg, en om 06 u (de volgende ochtend dus) nog 17,5 mg.
Gedurende de nacht heb je dus nog aardig wat cafeïne in je systeem zitten. Genoeg om je slaap te verstoren. Je zou 'geen koffie na 14 u' als simpele richtlijn kunnen hanteren. Ervaar je veel vermoeidheid en pomp je er zowat de hele dag koffie in om te blijven functioneren, zou je dus verreweg veel beter af zijn met stoppen met koffie. Je zult dan beter slapen en uitgeruster wakker worden. Ook zal het positief zijn voor je denkvermogen! Decaf is ook echt niet minder lekker, al heeft het een beetje een stoffig imago.
Afkicken
Je kunt tijdens het afkicken last krijgen van hoofdpijn, vermoeidheid, depressie, concentratieproblemen en prikkelbaarheid. Dit is even pittig, maar daarna zul je je energieker voelen dan je je in een lange tijd gevoeld hebt: Zoals het eigenlijk zou moeten!
Lees hier uitgebreid over cafeïne: alles over de werking en effecten. In ons artikel vind je ook een afkickplan. Hier vertellen we je ook hoe je weer kunt beginnen met koffie daarna en waar je op moet letten.
Leerpunten
- Gedurende de dag, wanneer je wakker bent, stapelt adenosine zich op in je hersenen. Dit geeft uiteindelijk een gevoel van vermoeidheid en slaperigheid.
- Cafeïne lijkt qua structuur op adenosine en kan daarom de adenosinereceptoren in je hersenen bezetten.
- Cafeïne voorkomt dat je hersencellen een signaal van vermoeidheid afgeven.
- Cafeïne zorgt ervoor dat je lichaam andere natuurlijke stimulanten afgeeft en het versterkt hun effecten.
- Het eindresultaat van de effecten van cafeïne op de hersenen, is een gevoel van alertheid, concentratie, zelfvertrouwen en motivatie.
- Cafeïne onderdrukt de slaapdruk die je ervaart en normaalgesproken overdag opbouwt, ook wanneer je een tolerantie voor cafeïne hebt opgebouwd. Dit is de reden waarom ‘s avonds geen cafeïne zou moeten nemen.
- Cafeïne kan ervoor zorgen dat je dag-nachtritme ontregeld wordt of opschuift.
- Cafeïne-inname kan leiden tot verstoring van de diepe slaap en mogelijk ook tot een rusteloze slaap.
- De halfwaardetijd van cafeïne is gemiddeld zo’n 5 uur. Het verschilt echter sterk per persoon. Het kan variëren van 1,5 tot 9 uur. Gedurende de nacht heb je dus nog cafeïne in je systeem, als je het in de ochtend drinkt.
- Afkicken van cafeïne is even pittig, maar daarna zul je je energieker voelen dan je je in een lange tijd gevoeld hebt: Zoals het eigenlijk zou moeten!