Veel bewerkte voedingsmiddelen zijn ontworpen om zo ongelooflijk belonend te zijn voor de hersenen, dat ze het winnen van alles dat we in de natuur zijn tegengekomen. Je eet voor de smaak en een belonend gevoel bijvoorbeeld liever patat dan gekookte aardappelen.
We hebben ingewikkelde mechanismen in ons lichaam en hersenen die de energiebalans zouden moeten reguleren. Tot voor kort in de evolutionaire geschiedenis heeft dit gewerkt om ons op een gezond gewicht te houden. Tegenwoordig is er in de Westerse wereld geen voedselschaarste meer, eerder beweegarmoede.
Er is veel bewijs dat de beloningswaarde van voedingsmiddelen de aangeboren afweer kan omzeilen. Dit zorg ervoor dat we meer eten dan we nodig hebben. Zoveel dat het onze gezondheid in gevaar brengt.
Voedingsmiddelen die zijn ontworpen om hyperbelonend te zijn, zijn effectief in het kortsluiten van onze aangeboren remmers tegen overconsumptie. Met natuurlijk en ‘echt’ onbewerkt voedsel (wat we dus 'gezond' noemen) gebeurt dit niet zo snel.
Belangrijk om wel te snappen, is dat dit géén verslaving is. Suiker is lekker en belonend, maar niet verslavend. Wie staat er midden in de nacht op, breekt een keukenkast die op slot zit open, om stiekem een zak tafelsuiker achterover te gieten, omdat dat het enige is waar je nog aan kunt denken en dat je afkickverschijnselen hebt als je je fix niet krijgt? Niemand. Voedselverslaving in de zin van substantieverslaving (zoals bij alcohol of opioïden) bestaat niet.
Eetverslaving bestaat wel degelijk, maar dit ligt veel ingewikkelder. Dat er dezelfde hersengebieden bij betrokken zijn als bij drugs, wil alleen nog niet zeggen dat het fysiologische mechanisme hetzelfde is. Hier gaat het meer om ontstaan gedreven gedrag, of zelfs psychiatrische aandoeningen.
Beloning speelt hier zeker een rol in, maar daar ligt de beloning meer in de waarde die wij een product of proces zelf geven (onbewust of bewust). Ofwel omdat we het zelf ophemelen (en al opwinding voelen vooraf), of het gebruiken om iets te verdoven (emotioneel, stress). Een onderwerp voor een ander lesprogramma ...